Sự thật về AI và làn sóng việc làm năm 2026

Nếu quay ngược thời gian về những năm 2023 hay 2024, chúng ta dễ dàng bắt gặp một nỗi sợ bao trùm lên toàn bộ giới lập trình. Đó là nỗi ám ảnh rằng trí tuệ nhân tạo sẽ sớm thay thế hoàn toàn con người, đẩy hàng triệu kỹ sư phần mềm ra đường. Nhưng khi bước sang năm 2026, câu chuyện thực tế lại đang diễn ra theo một kịch bản rất khác, trầm tĩnh hơn và sâu sắc hơn những gì các dòng tít báo từng dự đoán.

1. Ảo tưởng về sự bùng nổ và đường cong chữ S

Hãy bắt đầu với lầm tưởng lớn nhất về tốc độ phát triển của AI. Các giám đốc điều hành của những tập đoàn công nghệ lớn thường vẽ ra một biểu đồ tăng trưởng dựng đứng, nơi trí thông minh của máy móc sẽ bùng nổ theo cấp số nhân. Tuy nhiên, thực tế mà chúng ta đang chứng kiến lại là một đường cong hình chữ S.

Giai đoạn đầu, AI thông minh lên rất nhanh, tạo ra những cú sốc lớn. Nhưng hiện tại, đà tăng trưởng đó đang chững lại. Những cải tiến mà chúng ta thấy hàng ngày thực chất không đến từ việc mô hình AI thông minh hơn đột biến, mà đến từ sự hoàn thiện của các công cụ hỗ trợ xung quanh nó như các trình soạn thảo code hay các tác nhân tự động hóa. AI không còn là một phép màu vô tận, nó đang dần trở thành một công cụ ổn định.

2. Giải mã cơn sốt ảo của thị trường việc làm

Điều này dẫn đến câu chuyện thứ hai về thị trường lao động. Nhiều người nhìn vào biểu đồ tuyển dụng lao dốc từ đỉnh cao năm 2022 và vội vã kết luận rằng nghề lập trình đã chết. Nhưng nếu nhìn sâu vào số liệu, sự sụt giảm đó chỉ là hệ quả tất yếu của việc tuyển dụng quá đà trong đại dịch. Khi Covid xảy ra, nhu cầu nhân sự IT đã bị thổi phồng lên gấp bốn lần mức bình thường. Khi bong bóng vỡ, các công ty bắt buộc phải sa thải để cân bằng lại.

Rất nhiều doanh nghiệp đã lấy lý do AI thay thế con người để biện minh cho việc cắt giảm nhân sự, nhằm làm đẹp lòng các nhà đầu tư đang say mê công nghệ mới. Thực tế đáng mừng là từ tháng 5 năm 2025 đến nay, thị trường đã bắt đầu phục hồi. Số lượng việc làm đang tăng trở lại khoảng 12%. Các công ty sau một thời gian sa thải nhân sự cấp thấp đã nhận ra một sự thật đau đớn rằng AI không thể thay thế hoàn toàn các lập trình viên trẻ. Họ bắt đầu tuyển dụng lại, mở ra cơ hội mới cho những người mới vào nghề.

3. Lập trình viên như phi công trong buồng lái tự động

Để hình dung rõ nhất về mối quan hệ giữa lập trình viên và AI trong tương lai, hãy tưởng tượng đến hình ảnh của một chiếc máy bay thương mại. Trên mỗi chuyến bay, hệ thống lái tự động có thể đảm nhiệm đến 95% thời lượng bay, giữ cho máy bay ổn định trên bầu trời. Nhưng không một hãng hàng không nào dám bỏ đi phi công.

Chúng ta vẫn cần con người trong buồng lái cho những khoảnh khắc quan trọng nhất như cất cánh, hạ cánh hay xử lý các tình huống khẩn cấp mà máy móc chưa từng được học. Lập trình viên trong kỷ nguyên mới cũng giống như những người phi công ấy. AI có thể viết code rất nhanh, giải quyết những tác vụ cơ bản trong phần lớn thời gian. Nhưng vai trò của con người là giám sát, kiểm tra tính bảo mật và can thiệp vào những vấn đề phức tạp mà AI bó tay. Nếu bạn chỉ biết sao chép những gì AI viết ra, bạn chỉ là một hành khách. Để tồn tại, bạn phải trở thành phi công, người có đủ kiến thức để hiểu và điều khiển cỗ máy đó.

4. Chuyển dịch từ người viết code sang người giám sát

Vậy người làm nghề cần trang bị gì cho hành trình sắp tới? Câu trả lời nằm ở sự thay đổi tư duy từ viết code sang đọc và kiểm tra code. Trước đây, kỹ năng quan trọng nhất là gõ từng dòng lệnh. Bây giờ và trong tương lai, kỹ năng sống còn là khả năng đọc hiểu những gì AI tạo ra, phát hiện lỗi sai và tối ưu hóa nó.

Hơn nữa, hãy học những thứ mà AI làm không tốt. Trí tuệ nhân tạo rất giỏi trong những việc phổ biến và cơ bản, nhưng nó thường thất bại khi phải xử lý các công nghệ quá mới hoặc các yêu cầu quá chuyên sâu. Ví dụ như trong CSS, AI hiếm khi sử dụng được các tính năng hiện đại như hiệu ứng cuộn nâng cao hay các lớp định dạng phức tạp. Chính việc đào sâu vào những ngách kiến thức khó nhằn này sẽ là tấm khiên bảo vệ vị thế của lập trình viên, giúp họ trở nên khác biệt và không thể thay thế.

Tại devhouse, chúng tôi nhìn nhận sự thay đổi này không phải là dấu chấm hết, mà là sự chuyển mình. AI giúp chúng ta đi nhanh hơn, nhưng chính tư duy và kinh nghiệm của con người mới là yếu tố quyết định đích đến cuối cùng.

5. Góc của devhouse với AI là đòn bẩy lớn

Là một team freelancer, devhouse cảm nhận sự thay đổi này rõ nét hơn ai hết. Với chúng tôi, AI không phải là đối thủ, mà là một đòn bẩy công nghệ cực kỳ mạnh mẽ giúp san phẳng sân chơi giữa các team nhỏ và những agency khổng lồ.

Đối với nội bộ team devhouse, AI đóng vai trò như một trợ lý cần mẫn không bao giờ ngủ. Những tác vụ lặp đi lặp lại, những đoạn code dựng khung cơ bản giờ đây được AI xử lý trong tích tắc. Điều này giải phóng anh em lập trình viên khỏi công việc chân tay, cho phép chúng tôi dành phần lớn thời gian và năng lượng trí não cho những việc AI không thể làm: tư duy về kiến trúc hệ thống, tối ưu trải nghiệm người dùng và giải quyết các bài toán nghiệp vụ hóc búa. Một team 3 người, nhờ sự hỗ trợ của AI, nay có thể đạt hiệu suất làm việc tương đương một team 5 người trước đây.

Nhưng lợi ích lớn nhất thực sự thuộc về khách hàng của devhouse. Nhờ tốc độ phát triển được đẩy nhanh, chúng tôi có thể bàn giao sản phẩm sớm hơn, giúp khách hàng nhanh chóng đưa ý tưởng ra thị trường. Chi phí phát triển cũng được tối ưu hóa khi thời gian cho các tác vụ cơ bản giảm xuống. Quan trọng hơn cả, vì không còn phải vùi đầu vào việc gõ code, chúng tôi có nhiều thời gian hơn để tư vấn, lắng nghe và thực sự thấu hiểu nỗi đau của khách hàng, từ đó đưa ra những giải pháp công nghệ "may đo" chính xác nhất.

Tại devhouse, chúng tôi tin rằng trong kỷ nguyên 2026, người chiến thắng không phải là người gõ code nhanh nhất, mà là người biết cách biến AI thành cộng sự đắc lực nhất để mang lại giá trị thực sự cho khách hàng.